Αφιέρωμα στον Κορνήλιο Καστοριάδη: “O κάθε λαός είναι υπεύθυνος για την ιστορία του”

“…στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση. Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει εποχή που ο λαός να έχει επιβάλει, έστω και στοιχειωδώς, τα δικαιώματά του. Και η ευθύνη, εκφράζεται με την ανευθυνότητα της παροιμιώδους φράσης: «εγώ θα διορθώσω το ρωμέικο;». -Ναι, κύριε, εσύ θα διορθώσεις το ρωμέικο, στο χώρο και στον τομέα όπου βρίσκεσαι.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης

Φράσεις όπως η παράπανω αλλά και το πολύπλευρο συγγραφικό του έργο που συνδυαζόταν πάντα με τον ρόλο του ακτιβιστή-διαννούμενου στην υπηρεσία των πολλών ο Κορνήλιος Καστοριάδης καθιερώθηκε ως μια απ΄τις εμβληματικές πνευματικές μορφές της σύγχρονης Ελληνικής Αριστεράς. Φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής, δικαιώς κατανεμημένος στους μγαλύτερους ευρωπαίους στοχαστές του 20ου αιώνα, συνένωσε στο πολυσχιδές έργο του την πολιτική, τη φιλοσοφία και την ψυχανάλυση. Αποκλήθηκε «φιλόσοφος της αυτονομίας» ενώ υπήρξε συγγραφέας του σημαντικού βιβλίου «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας» και συνιδρυτής του περιοδικού «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα».

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης έφυγε από τη ζώη μια μέρα σαν κι αυτή το 1997. Αξίζει να θυμήθουμε τη ζωή και το έργο του, ως διαχρονική πυξίδα για την λύση του γόρδιου δεσμού που εκείνος όρισε ως “ελληνική ιδαιτερότητα”.

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 11 Μαρτίου 1922 και λίγο μετά τη Μικρασιατική καταστροφή βρέθηκε στην Αθήνα με την οικογένειά του. Αρκετά νωρίς, από τα 13 του, αναμίχθηκε στην πολιτική και κοινωνική δράση. Μέλος παράνομης κομμουνιστικής οργάνωσης την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά, συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Σπουδάζει νομικά και οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1941 εντάσσεται στο ΚΚΕ. Θα το εγκαταλείψει ένα χρόνο αργότερα για να ενταχθεί στην τροτσκιστική ομάδα του Άγι Στίνα στην οποία τότε συμμέτεχει και ο μαθητής του Κολλεγίου Αθηνών Ανδρέας Παπανδρέου..

Αυτό θα έχει ως συνέπεια να βρεθεί ανάμεσα σε δύο πυρά, των Γερμανών και των κομμουνιστών της σταλινικής ορθοδοξίας.

Το 1944 δημοσιεύει το πρώτο του δοκίμιο για τον Μαξ Βέμπερ, που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Αρχείο Κοινωνιολογίας και Ηθικής». Στα «Δεκεμβριανά» θα βιώσει ως τροτσκιστής την τρομοκρατία του ΕΛΑΣ απέναντι στην ίδια την αριστερά και θα αποδοκιμάσει τις σταλινικές μεθόδους της ηγεσίας του ΚΚΕ. Το 1945 εγκαθίσταται στο Παρίσι με υποτροφία της Γαλλικής Κυβέρνησης, μαζί με τους Κώστα Αξελό, Κώστα Παπαϊωάννου, Ιάννη Ξενάκη, Μιμίκα Κρανάκη, Μέμο Μακρή κ.ά. Έκτοτε, η γαλλική πρωτεύουσα θα αποτελέσει το επίκεντρο της ζωής και των δραστηριοτήτων του. Την Ελλάδα θα την επισκέπτεται μόνο τα καλοκαίρια και μετά τη μεταπολίτευση.

Στο Παρίσι, παράλληλα με τις σπουδές του, δημιουργεί την ομάδα «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα» που ιδεολογικά και πολιτικά ασκεί δριμύτατη κριτική στο σοβιετικό μαρξιστικό μοντέλο, το οποίο χαρακτηρίζει «γραφειοκρατικό καπιταλισμό». Είναι η ψυχή της ομάδας και αυτός, που κυρίως επεξεργάζεται τις θέσεις και γράφει τα σημαντικότερα κείμενα στο ομότιτλο περιοδικό.

Τότε είναι που αρχίζει να διαμορφώνει την έννοια της αυτονομίας, ως «αυτονομία του προλεταριάτου». Εκκινώντας από την εκτίμηση ότι το εργατικό κίνημα έχει υποστεί πολύμορφες διαστρεβλώσεις που αλλοίωσαν τον ιστορικό ρόλο του προλεταριάτου, θεωρεί ως βασικό όρο για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας μιαν αυτόνομη δράση του προλεταριάτου, που θα έχει ως αντικειμενικό σκοπό την κατάλυση του γραφειοκρατικού δημόσιου μηχανισμού και τη μεταβίβαση της εξουσίας σε μαζικούς οργανισμούς των παραγωγικών τάξεων.

Το 1966 η ομάδα «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» και το περιοδικό παύει να εκδίδεται. Ωστόσο, δύο χρόνια αργότερα, τα κείμενα και η σκέψη της ομάδας και κυρίως του Καστοριάδη αποτελούν βασική πηγή έμπνευσης των εξεγερμένων φοιτητών του Μάη του ’68. Το διάστημα αυτό εργάζεται ως οικονομολόγος στον ΟΟΣΑ και το 1970 αποκτά τη γαλλική υπηκοότητα. Έτσι θα πάψει να αρθρογραφεί με ψευδώνυμο (Πιερ Σολιέ, Πολ Καρντάν κ.ά.), υπό τον φόβο της απέλασης και θα γίνει ευρύτερα γνωστός.

Η βαθιά κριτική του μαρξισμού συνοδεύεται από μια άνευ προηγουμένου πνευματική περιέργεια και παραγωγικότητα. Ο Καστοριάδης ασχολείται με τα μαθηματικά, την οικονομία και την ψυχανάλυση, την οποία και εξασκεί επαγγελματικά το 1974. Αυτή η στροφή προς την ψυχανάλυση χαρακτηρίζει πλέον το σύνολο της σκέψης του, που τον οδηγεί σε μια καινούργια φιλοσοφική κατανόηση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του ανθρώπου, η οποία αποτυπώνεται στο κλασικό, πλέον, έργο του «Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας» (1975). Γύρω από αυτό το σύγγραμμα ο Καστοριάδης θα δομήσει το φιλοσοφικό του σύστημα. Ξαναφέρνοντας στο φως τις απαρχές της δημοκρατικής συγκρότησης της αθηναϊκής κοινωνίας του 5ου π.Χ. Αιώνα, όσο και όλες τις άλλες μεγάλες δημιουργικές στιγμές του ευρωπαϊκού πολιτισμού, η σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να δει τον εαυτό του ως αυτόνομο υποκείμενο και δημιουργό της Ιστορίας του.

Ο Καστοριάδης αρνείται την ύπαρξη οποιασδήποτε προδιαγεγραμμένης πορείας της κοινωνίας (ντετερμινισμού), καθώς αυτή είναι συνεχής δημιουργία που γεννιέται και νοηματοδοτείται μέσω του «Κοινωνικού Φαντασιακού». Σύμφωνα με τον Καστοριάδη, αν και όλες οι κοινωνίες δημιουργούν, οι ίδιες τις φαντασιακές σημασίες τους (δηλαδή τους θεσμούς, τους κανόνες, τις πεποιθήσεις, τις αντιλήψεις κ.λ.π.) δεν έχουν όλες συνείδηση του γεγονότος αυτού. Πολλές κοινωνίες συγκαλύπτουν τον κοινωνικό χαρακτήρα της θέσμισης των φαντασιακών σημασιών τους, αποδίδοντας τη θέσμιση και τη θεμελίωσή τους σε εξωκοινωνικούς παράγοντες (π.χ. το Θεό, την παράδοση, το νόμο, την ιστορία). Με βάση αυτή την συνείδηση της αυτοθέσμισης των φαντασιακών σημασιών από κάθε κοινωνία, ο Καστοριάδης διέκρινε μεταξύ των αυτόνομων κοινωνιών, αυτών δηλαδή που είχαν συνείδηση της αυτοθέσμισης αυτής, και των ετερόνομων κοινωνιών, στις οποίες η θέσμιση αποδιδόταν σε κάποια εξωκοινωνική αυθεντία.

Το 1979 γίνεται διευθυντής σπουδών στην «Ανωτάτη Σχολή για τις Κοινωνικές Επιστήμες» (Ecoles des Hautes Etudes en Sciences Sociales). Τα τελευταία χρόνια της ζωής του επισκέφθηκε αρκετές φορές την Ελλάδα, δίνοντας σειρά διαλέξεων στη Θεσσαλονίκη, το Ηράκλειο, τον Βόλο, το Ρέθυμνο κ.α. Το 1989 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Πέθανε στο Παρίσι σαν σήμερα, στις 6 Δεκεμβρίου 1997, από επιπλοκές μετά από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς, σε ηλικία 75 ετών.

Οι ιδέες του, η θεωρία της αυτονόμησης και κυρίως η βαθιά πίστη του στην αντίληψη οτι ο άνθρωπος μπορεί και πρέπει να είναι ΚΥΡΙΟΣ ΤΗΣ ΜΟΙΡΑΣ ΤΟΥ παραμένουν αθάνατες και εξαιρετικά επίκαιρες σε μια εποχή νέων μεγάλων διαψεύσεων και κυρίως νέων δρόμων που ο ΛΑΟΣ καλείται να δημιουργήσει.

Άλλωστε για τον Καστοριάδη “ο κάθε λαός είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, υπεύθυνος και για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται”.

Ως Νέοι, Δημοκράτες και Σοσιαλιστές θυμόμαστε σήμερα τον μεγάλο στοχαστή, τον άνθρωπο της Αριστεράς, τον αρθρογράφο του αντιδικτατορικού αγώνα Κορνήλιο Καστοριάδη συναισθανόμενοι πως το μεγαλύτερο έλλειμμα σ’ αυτή τη χώρα είναι πρωτίστως πνευματικό και πολιτιστικό όσο λείπουν άνθρωποι όπως αυτός.

Ο λόγος του παραμένει επίκαιρος για μας και για κάθε σκεπτόμενο πολίτη όσο και η αξιωματική αρχή για κάθε άνθρωπο που αγωνίζεται για ένα καλύτερο μέλλον και προέρχεται απ΄την “αρχαϊκή” αποστροφή του θείου Καρόλου στην κριτική του στον Φόυερμπαχ.

Ότι δηλαδή, “Oι φιλόσοφοι απλά ερμήνευσαν τον κόσμο, με διάφορους τρόπους, το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε”

ΠΑΣΠ Νομικής

Δύναμη Αλλαγής

About paspnomikis

Αυτόνομη Σοσιαλιστική Συνδικαλιστική Οργάνωση Η Πανελλήνια Αγωνιστική Σπουδαστική Παράταξη (Π.Α.Σ.Π.) είναι μια φοιτητική συνδικαλιστική παράταξη που δρα στο χώρο του ελληνικού πανεπιστημίου από το 1974. Η ΠΑΣΠ σύμφωνα με το άρθρο 6 του καταστατικού της αποτελεί αυτόνομη παράταξη του σπουδαστικού κινήματος. Κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο η διατύπωση των αρχών του ΠΑΣΟΚ στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 από τον Ανδρέα Παπανδρέου προκάλεσε τη συγκρότηση του φοιτητικού κινήματος «Φίλοι Ανδρέα Παπανδρέου». Το 1975 το κίνημα αυτό μετεξελίχθηκε στην Πανελλήνια Αγωνιστική Σπουδαστική Παράταξη.Λίγο αργότερα και ενώ πυκνώνουν αδιάκοπα οι γραμμές της ΠΑΣΠ στα Πανεπιστήμια ο Κωνσταντίνος Καραμανλής θα την αποκαλέσει «Αριστερά της Αριστεράς». Το 1982 οι προτάσεις της ΠΑΣΠ προκάλεσαν μεταρρύθμιση στον χώρο των ΑΕΙ και αποτέλεσαν τη βάση του Ν. 1268/82 που καταχώρισε την ελεύθερη συνδικαλιστική δράση και τα όργανα συνδιοίκησης. Το 1992 η ΠΑΣΠ αντιστάθηκε στο γνωστό «Νόμο Σουφλιά» (Ν.2083/1992) με τους δυο κύκλους σπουδών και συμμετείχε στη μάχη που έδωσε τότε στο σύνολό του το μαθητικό και φοιτητικό κίνημα. To 1995 αντιτάχθηκε στη Βιβλιοκάρτα αλλά και αργότερα όταν άρχισε γόνιμη κριτική στο Νόμο Αρσένη (περίοδος 1999). Έπειτα, σταθμοί στη δράση της ήταν η ανατροπή του νόμου Γιαννίτση για το ασφαλιστικό σύστημα όπου συμμετείχε μαζί με πολλές άλλες λαϊκές δυνάμεις και η περίοδος της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης το 2006. Από το 1974 μέχρι το Άρθρο 16 και την κοινωνική έκρηξη του Δεκέμβρη, η ΠΑΣΠ συνεχίζει αδιάκοπα τη δράση της παλεύοντας για Ανθρώπινους και Ποιοτικούς Όρους Σπουδών,για Εργασία με Δικαιώματα, για ένα Πανεπιστήμιο με Μέτωπο στη Κοινωνία . Πιστοί στις Αρχές της 3ης του Σεπτέμβρη συνεχίζουμε τον Αγώνα για τη ΜΑΖΙΚΟΠΟΙΗΣΗ κι ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ του ΦΟΙΤΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ σε Προοδευτική Κατεύθυνση,Για το ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ και το ΒΑΘΕΜΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ στον Τόπο. Βαδίζουμε Με Αμείωτο το Πάθος του Χθες Στις Διεκδικήσεις του Σήμερα και του Αύριο ΕΜΠΡΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΝΙΑΣ ΜΑΣ ΤΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΑ ΠΑΜΕ ΣΑΝ ΑΛΛΟΤΕ - ΠΑΜΕ ΣΑΝ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΑΣΠ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
Gallery | This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s